Ua make ʻo Polofesa Peter Higgs, ka mea lapaʻau noʻonoʻo Pelekane, kaulana no ka wānana ʻana i ka māla hāʻawi nui ʻo Higgs i ka makahiki 1964 ma 8 ʻApelila 2024 ma hope o kahi maʻi pōkole. He 94 kona mau makahiki.
Ma kahi o ka hapalua haneli ma mua o ka loaʻa ʻana o ka hāʻawi lehulehu kahua ʻo Higgs hiki ke hoʻopaʻa ʻia ma ka 2012 i ka wā ʻO CERN ua hōʻike nā mea noiʻi ma ia Large Hadron Collider (LHC) i ka loaʻa ʻana o kahi ʻāpana hou, i kūlike me ka Higgs boson.
ʻO Higgs boson, ʻo ka ʻāpana pili me ka māla Higgs i hana pololei i ke ala i wānana ʻia e ke kumu hoʻohālike. He pōkole loa ke ola o ka particle Higgs, ma kahi o 10-22 kekona.
Hoʻopiha piha ʻo Higgs i ka Kekahi. ʻO ia ke kuleana no ka hāʻawi ʻana i ka nuipaʻa i nā ʻāpana kumu a pau. Ke ke ao holoʻokoʻa i hoʻomaka ʻia, ʻaʻohe mea nui i loaʻa ka nuipaʻa. Ua loaʻa i nā ʻāpana ko lākou nuipaʻa mai ke kahua kumu e pili ana i ka boson Higgs. Hoku, planet'O ke ola a me nā mea a pau e puka wale mai ana ma muli o ka Higgs boson no laila ke kapa 'ia nei kēia mea nui he 'akua particle.
Ua loaʻa pū ʻo Professor Higgs i ka makana no ka Nobel ma Physics ma 2013, me Francois Englert. "no ka ʻike manaʻo o kahi mīkini e kōkua i ko mākou ʻike i ke kumu o ka nui o nā ʻāpana subatomic, a ua hōʻoia hou ʻia ma o ka loaʻa ʻana o ka ʻāpana kumu i wānana ʻia, e nā hoʻokolohua ATLAS a me CMS ma CERN's Large Hadron Collider".
***
Sources:
- Kulanui o Edinburgh. Nūhou - He ʻōlelo no ka make ʻana o Professor Peter Higgs. Paʻi ʻia ma 9 ʻApelila, 2024. Loaʻa ma https://www.ed.ac.uk/news/2024/statement-on-the-death-of-professor-peter-higgs
***
