Ua ʻike nā kānaka noiʻi ua hoʻomohala kekahi mau heʻe kāne laina polū i kahi ʻano pale hou e pale aku ai i ka ʻai ʻia e nā wahine pōloli i ka wā hānau. I ka hoʻomaka ʻana o ka moe kolohe, hana nā heʻe kāne apo polū i nā nahu pololei e hoʻokomo i kahi mahele o ka paralyzing tetrodotoxin (TTX) i loko o ka aorta o kā lākou hoa wahine ma ke kua o kona poʻo. ʻO kēia ka mea e hoʻoneʻe ʻole ai i nā wahine i hiki ai i nā kāne ke moe kolohe me ka holomua a pale aku hoʻi i ka ʻai ʻia e kā lākou mau hoa.
ʻO nā heʻe polū ʻo Hapalochlaena fasciata, he ʻōiwi ia no ka Moana Pākīpika ma ka hikina o Australia. He mau cephalopod liʻiliʻi lākou e ana ana ma kahi o ʻeono ʻīniha. Hoʻohana lākou i ka neurotoxin tetrodotoxin (TTX) i loko o kona mau kelepa salivary hope (PSG) e pale iā lākou iho mai nā mea ʻaihue a me ka hoʻopaʻa ʻana i nā mea pio nui. Hoʻomaopopo nā apo polū ʻālohilohi ma ko lākou mau lima i nā mea ʻaihue e hoʻokokoke mai ana ʻoiai ʻo ka saliva i piha i ka TTX e hoʻopaʻa i nā mea pio ke nahu ʻia.
Hōʻike ʻo Hapalochlaena fasciata i ka dimorphism moekolohe. ʻOi aku ka nui o nā wahine hua hua, ma kahi o ʻelua ka nui o nā kāne. Ke waiho ka wahine i nā hua, hoʻolilo lākou ma kahi o ʻeono pule o ka mālama makuahine lōʻihi e hoʻomoe ana i nā hua me ka ʻole o ka hānai ʻana. Ma muli o ka hoʻonui ʻia o ka makemake, ʻai pinepine nā wahine i kā lākou mau hoa kāne ma hope o ka moe ʻana. No laila, he palupalu nā heʻe kāne polū i ka ʻai kanaka moekolohe, kahi hanana i ʻike pinepine ʻia i nā cephalopods.
Ua ʻike ka poʻe noiʻi ua hoʻomohala kekahi mau heʻe polū kāne i kahi hana pale hou e pale aku ai i ka cannibalised e nā wahine pōloli i ka wā hānau. I ka hoʻomaka ʻana o ka hoʻopaʻa ʻana, hana nā heʻe polū polū kāne i nā nahu kiʻekiʻe e hoʻokomo i kahi maʻi o ka tetrodotoxin paralyzing (TTX) i loko o ke aorta o kā lākou hoa wahine ma ke kua o kona poʻo. ʻO kēia ka mea e hoʻoneʻe ʻole ai ka wahine i mea e male maikaʻi ai nā kāne a pale i ka ʻai ʻia e kā lākou mau hoa.
ʻO ka mea mahalo, ua ʻike pū ka poʻe noiʻi he nui aku ka nui o ka tetrodotoxin (TTX) i nā kāne e hana ana i nā salivary glands hope (PSG) ma mua o nā wahine. Hoʻopili ʻia paha kēia ʻokoʻa me ka ʻōnaehana pale hānau o nā kāne.
ʻO kēia kahi hiʻohiʻona maʻamau o ka co-evolution i loko o ʻelua mau kāne o nā heʻe ʻulaʻula ʻulaʻula kahi e pale ai ka maʻi tetrodotoxin (TTX) i nā kāne i ka ʻai ʻana i nā wahine nui.
***
E hoʻomaopopo ':
- Chung, Wen-Sung et al. Hoʻopili nā kāne heʻe polū ʻo Hapalochlaena fasciata i nā wahine i mea e maʻalahi ai ka hoʻopili ʻana. Biology o kēia manawa, Volume 35, Puka 5, R169 – R170. Hoʻopuka ʻia 10 Malaki 2025. DOI: https://doi.org/10.1016/j.cub.2025.01.027
***
