Hōʻike ʻia kahi haʻawina cohort ma hope o ka nalowale ʻana o ka ʻala i mea wānana mua ola nā pilikia a me ka nui o ka make ma waena o nā mākua
Ua ʻike ʻia ʻo ke ʻano o ko kākou mau makahiki e hoʻomaka ana ka emi ʻana o ko kākou naʻau e like me ka ʻike, ka lohe a me kekahi ʻala ʻaʻala. Ua hōʻike nā haʻawina i ka manaʻo maikaʻi ʻole o ʻala he hoailona mua ia o Parkinson ka maʻi, dementia a pili pū me kaumaha lilo. Eia naʻe, ua kaupalena ʻia kēia mau haʻawina e ko lākou lōʻihi a me ka nele o ka hahai ʻana. ʻAʻole i hoʻokumu maikaʻi ʻia ka loulou ma waena o ka ʻono maikaʻi ʻole a me nā hopena olakino maikaʻi ʻole. He haʻawina hou i paʻi ʻia ma Nā Annals of Medicine Internal ma ka lā 29 ʻApelila i manaʻo ai e loiloi i ka pilina ma waena o kēia deficit sensory a me ka make kiʻekiʻe o ka poʻe ʻelemakule.
Ma ka noiʻi hui kaiaulu o kēia manawa, ua hoʻohana nā mea noiʻi i ka ʻikepili mai ka National Institute of Aging USA' Health ABCD study. Ua loiloi lākou i ka ʻike no ka manawa o 13 mau makahiki mai kahi o 2,300 poʻe ʻelemakule e komo pū ana me nā kāne a me nā wahine o nā ʻano lāhui like ʻole (keʻokeʻo a ʻeleʻele) ma waena o nā makahiki 71 a me 82. me ke kinamona, lemona a me ka uahi. Ma muli o kēia ʻike ua hoʻokaʻawale ʻia nā mea komo ma ke ʻano he (a) maikaʻi (b) haʻahaʻa a i ʻole (c) ʻono maikaʻi ʻole. Ua nānā ʻia nā hopena olakino a me ke ola ʻana o ka poʻe i komo ma 12, 3, 5 a me 10 mau makahiki ma hope o ka hoʻomaka ʻana o ke aʻo ʻana me nā noiʻi kelepona.
Ua hōʻike ʻia nā loiloi e hoʻohālikelike ʻia me ka poʻe ʻelemakule me ka ʻala maikaʻi, ʻo ka poʻe me ka ʻala maikaʻi ʻole he 46 pākēneka kiʻekiʻe o ka nui o ka make i loko o 10 mau makahiki a he 30 pākēneka kiʻekiʻe o ka pilikia i loko o 13 mau makahiki. Ua noʻonoʻo ʻia nā hualoaʻa me ka ʻole e pili ana i ka hapa nui o ke kāne, ka lāhui a i ʻole nā kumu ola. Eia kekahi, ʻoi aku ka maikaʻi o ka poʻe i ʻoi aku ke olakino i ka hoʻomaka ʻana o ke aʻo ʻana i nā pilikia kiʻekiʻe. ʻO ke kiʻekiʻe o ka make ma muli o nā maʻi neurodegenerative (e like me ka dementia) a me ka pohō kaumaha a i kekahi mau maʻi cardiovascular. Nā maʻi hanu a i ʻole Ka maʻi 'aʻai ʻAʻole i ʻike ʻia ka pili ʻana me ka nalowale o ka honi.
Ke hōʻike nei ka haʻawina o kēia manawa ma waena o ka poʻe ʻelemakule, ʻo ka loaʻa ʻana o kahi ʻala maikaʻi ʻole e hōʻike ana ma kahi o 50 pakeneka ʻoi aku ka nui o ka pilikia a i ʻole ka make i loko o 10 mau makahiki. He ʻoiaʻiʻo nō hoʻi kēia no nā poʻe olakino i loaʻa ʻole nā maʻi a me nā pilikia olakino. No laila, ʻo ke ʻala maikaʻi ʻole paha he ʻōlelo aʻo mua ia no ka pōʻino o ke olakino ma mua o ka puka ʻana o nā hōʻailona ʻē aʻe o kahi maʻi. ʻO kahi palena o ke aʻo ʻana ʻo ia ka mea i helu ʻia kēia correlation ma kahi o 30 pakeneka mau hihia o ka piʻi ʻana o ka make ma waena o nā mea komo. No ke koena o 70 pakeneka o ka nui o ka make ʻaʻole maopopo a pili paha i nā pilikia olakino. Eia nō naʻe, manaʻo ʻia e hoʻokomo ʻia nā hoʻāʻo ʻala a i ʻole nā hoʻāʻo olfactory i ka nānā maʻamau no nā poʻe ʻelemakule me nā hōʻike maʻamau i hana ʻia i kēia manawa no nā hōʻailona koʻikoʻi, ka lohe a me ka ʻike. Hōʻike kēia haʻawina i kahi pilina ma waena o ka ʻono a me ka make a pono e noiʻi hou aku.
***
Puna (s)
ʻO Bojing L et al. 2019. Ka pilina ma waena o Poor Olfaction and Mortality Among Community-Dwelling Old Adults. Moolelo o ka Lapaau Kuloko. http://dx.doi.org/10.7326/M18-0775
***
